ศรัทธาและเชื่อมั่นในพุทธศาสนา

ยึดถือ เคารพ และสืบสาน

ชนชาวก่อ(อึมปี้) ....

ศาลเจ้าหลวงจองคำ

ผู้คอยปกปักรักษาชาวก่อเมืองน่าน

เจ้าหลวงจองคำ เป็นผู้รักษาเมืองหน้าด้าน ถูกข้าศึกฆ่าตายบริเวณบ้านสะเกิน ซึ่งเป็นหมู่บ้านของชาวก่อเมืองน่าน

ผู้สูงอายุชาวก่อ(อึมปี้) เมืองแพร่

ประชากรชาวก่อ(อึมปี้) ที่กำลังลดน้อยลง

ชนชาวก่อ(อึมปี้) ในสองพื้นที่มีประชากรเหลืออยู่เพียง 441 ครอบครัว 1287 คน

Written by Super User
Category:
ชนเผ่าพื้นเมืองก่อ(อึมปี้) มีถิ่นกำเนิดจากแคว้นสิบสองปันนา ประเทศจีน ทั้งจากการเทียบเคียงภาษาและจากประวัติศาสตร์บอกเล่าสืบต่อกันมาของชนเผ่าก่อ(อึมปี้) ทั้งสองพื้นคือบ้านสะเกิน จังหวัดน่าน และบ้านดง จังหวัดแพร่ เชื่อว่าบรรพบุรุษก่อ(อึมปี้) มาจากเมืองเหนือ หรือแถบสิบสองปันนาที่อยู่ทางใต้ของประเทศจีน ซึ่งอดีตเป็นดินแดนภายใต้การปกครองของไทลื้อ 

ประวัติศาสตร์

ตามประวัติศาสตร์บอกเล่าต่อๆ กันมาว่าชนเผ่าพื้นเมืองก่อ(อึมปี้) เคลื่อนย้ายมาจากแคว้นสิบสองปันนา ในประเทศจีน เมื่อประมาณ 200-400 ปีมาแล้ว โดยสันนิษฐานว่าถูกกวาดต้อนจากการขยายอิทธิพลและหรืออาณาเขตของอาณาจักรต่างๆ ในสมัยโบราณ และถูกเกณฑ์มาตั้งถิ่นฐานอยู่ตามเส้นทางเดินทัพตั้งแต่ประเทศลาว และเคลื่อนย้ายมาตามพื้นที่แอ่งเชียงคำ-ท่าวังผา และตั้งถิ่นฐานสุดท้ายหมู่บ้านเสือกืน ตำบลยอด อำเภอปง จังหวัดเชียงราย และ บางส่วนได้ถูกเกณฑ์มาอยู่ที่บ้านดง ตำบลสวนเขื่อน อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ แต่ทั้งนี้ยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ใดๆ บ่งชี้ถึงความเป็นมาของชนเผ่าพื้นเมืองก่อ(อึมปี้)ได้ การศึกษาและบันทึกเรื่องราวของชนเผ่าพื้นเมืองก่อ(อึมปี้) มีขึ้นครั้งแรกเป็นการศึกษาเกี่ยวกับภาษาของก่อ(อึมปี้)ได้รับการศึกษาอย่างเป็นระบบหลังปี พ.ศ. 2515 เป็นต้นมา งานสำคัญคือเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.2517 ได้เริ่มมีการทำ “พจนานุกรม มปี-ไทย-อังกฤษ” โดยศรีนวล  ดวงหอม เป็นการศึกษาภาษาของชนเผ่าพื้นเมืองก่อ(อึมปี้)เฉพาะในหมู่บ้านดง อำเภอสวนเขื่อน จังหวัดแพร่ โดยบันทึกไว้ว่า Mr. Richard Davis อาสาสมัครชาวอเมริกันประจำอำเภอสา จังหวัดน่าน ได้ค้นพบหมู่บ้านก่อ(อึมปี้)โดยบังเอิญ เมื่อปี พ.ศ.2510 คนในหมู่บ้านเรียกตนเองว่า “มปี” ส่วนประวัติความเป็นมาของคนมปี ไม่มีใครบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษรที่แน่นอน Mr. Richard Davis ซึ่งเป็นผู้ค้นพบหมู่บ้านมปี ได้รายงานเรื่องนี้แก่ Mr. Jimmy G. Harris ดังนั้น ในปี พ.ศ.2510 Mr. Jimmy G. Harris และ Mr. Richard Davis จึงได้เริ่มออกไปสำรวจและเก็บข้อมูลภาษามปีในวันสุดสัปดาห์ โดยมีนายวิชัย เขื่อนสอง อายุ 61 ปี และภริยา นางบัวสี เขื่อนสอง อายุ 44 ปี เป็นผู้บอกภาษา ต่อมาประมาณเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม พ.ศ.2515 นายบุญเรียง ดวงหอม เดินทางมาเป็นผู้บอกภาษาที่กรุงเทพฯ สำหรับวิชาฝึกฟังให้ผู้เข้าอบรมสัทศาสตร์ภาคฤดูร้อน โดยมี Mr. Jimmy G. Harris เป็นผู้สอน ควบคุมและให้คำแนะนำ (Srinuan Duanghom 1976: คำนำ) นักภาษาศาสตร์ได้จัดให้ภาษาของก่อ(อึมปี้) อยู่ในตระกูลภาษาทิเบโต-เบอร์มา (Tibeto-Burman) สายโลโลใต้ (Southern Lolo) กลุ่มย่อยฮาโนอิช (Hanoish) ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับภาษาของบีซู (Bisu) และภูน้อย (Phu Noi) เป็นต้น ภาษาที่ใกล้เคียงกับก่อ(อึมปี้)นี้กระจายอยู่ในเขตประเทศจีนตอนใต้และในเขตประเทศลาว